Είναι μερικά βιβλία που η μοίρα το ήθελε να καθυστερήσεις να διαβάσεις, επειδή πρώτα έτυχε να δεις την ταινία που βασίστηκε σε αυτά. Έτσι κι εγώ, πριν πολλά χρόνια, χωρίς να το έχω προγραμματίσει, ξενύχτησα ένα βράδυ βλέποντας τα πάθη του Φλορεντίνο Αρίσα και της Φερμίνα Δάσα στην ταινία Έρωτας Στα Χρόνια Της Χολέρας. Και από τότε όλο ανέβαλα την ανάγνωση του βιβλίου, με την πρόφαση πως εφόσον ήξερα πως καταλήγει η ιστορία θα μπορούσαν να πάρουν σειρά άλλα που θα με εξέπλητταν.
Τα έφερε έτσι ο καιρός, και από τότε που οι εκδόσεις Ψυχογιός επανακυκλοφόρησαν τα σημαντικότερα βιβλία του Marquez με νέα ανάγλυφα εξώφυλλα, βάλθηκα να τα αποκτήσω όλα, ακόμα και όσα είχα διαβάσει! Άφησα και πάλι όμως το συγκεκριμένο τελευταίο για τον ίδιο λόγο που είχα πάντοτε: ήξερα που θα καταλήξει. Οπότε και ο πιο κουτός αντιλαμβάνεται πως δεν είχα μεγάλες προσδοκίες από αυτό το ανάγνωσμα. Όχι επειδή θεωρούσα πως υστερεί σε σχέση με τα υπόλοιπα αριστουργήματα του συγγραφέα αλλά επειδή ο κατά πολύ νεότερος μου εαυτός, δεν μπόρεσε να αντισταθεί στη θέα της Giovanna Mezzogiorno και να κλείσει την ριμάδα την τηλεόραση πριν από δέκα επτά χρόνια, πέντε μήνες και δέκα μερόνυχτα. Μου είχα στερήσει βλακωδώς την δικαιωματική λαχτάρα που τρέφει μέσα του ο αναγνώστης όταν διαβάζει μια ιστορία για πρώτη φορά.
Ξεκίνησα να διαβάζω λοιπόν, με διάθεση να τελειώνουμε μια ώρα αρχύτερα και δυσανασχέτησα μόλις γύρισα στο τέλος του βιβλίου να δω τον αριθμό της τελευταίας σελίδας: 538! Είχα δρόμο μπροστά μου. Αλλά όπως συμβαίνει σε όλους με βιβλία που απολαμβάνουν, στο τέλος μου φάνηκαν λίγες και διψούσα για παραπάνω…Θεωρώ ανούσιο να αποδώσω δάφνες σε έναν συγγραφέα του βεληνεκούς του Marquez. Είναι σαν να προσπαθείς να δώσεις επιπρόσθετη αξία στην άνοιξη. Η πλάση το γνωρίζει ήδη, έχοντας απολαύσει τους καρπούς της πολύ πριν από εσένα. Μπορώ όμως να εκφράσω μια αντιδημοφιλή άποψη για αυτό το έργο. Το θεωρώ κατά ελάχιστα καλύτερο από τα Εκατό Χρόνια Μοναξιάς!
Αντιλαμβάνομαι πως τα Εκατό Χρόνια Μοναξιάς ήταν το Έβερεστ της λογοτεχνικής του δεινότητας και επάξια βραβεύτηκε για αυτό. Είναι το απόλυτο βιβλίο του είδους του μαγικού ρεαλισμού που υπηρετεί. Είναι δομημένο με όλα αυτά τα στοιχεία που το βάζουν πρώτο στη συνείδηση όλων. Χαρακτήρες πολλούς και πολύπλοκους, πάθη, έρωτες, μηχανορραφίες, μαγικά πλάσματα, επαναστάσεις, πολιτικές κόντρες, εξουσία… Ενώ σε τούτο το βιβλίο τι έχουμε; Αυτό που λέει το όνομά του. Έρωτα. Έναν έρωτα που κρατάει μισό αιώνα όπως διαβάζουμε στην περιγραφή του βιβλίου. Πόσο επιτηδευμένο ακούγεται αυτό; Πόσο κοινότυπα ρομαντικό; Αν το κρίνει κάποιος από τον τίτλο του και μόνο και αγνοήσει το όνομα Marquez , θα μπορούσε κάλλιστα να το παρεξηγήσει, θεωρώντας πως πρόκειται για ένα ακόμα άρλεκιν που πωλείται στα περίπτερα μιας άλλης εποχής.
Κι όμως, ένα θέμα που μοιάζει τετριμμένο και μαζικής κατανάλωσης, ο Marquez το μεταχειρίζεται με αξιοθαύμαστο ταλέντο και μας το πλασάρει υπό το δικό του πρίσμα δίνοντάς του ιδιάζουσα αξία. Με χαρακτήρες που δεν καταφέρνουν να πλησιάσουν τα βάθη των αντίστοιχων στο μυθιστόρημα που του χάρισε το Nobel, πλέκει την ιστορία εμπνευσμένος από οικογενειακές εξιστορήσεις συνδυασμένες με αυτοβιογραφικά στοιχεία. Οι αντιθέσεις που παρουσιάζονται παίζουν μεγάλο ρόλο. Δίνουν την απαραίτητη πινελιά έμφασης στα γεγονότα και τα φέρνουν πιο κοντά στα ανθρώπινα ένστικτα. Τρανό παράδειγμα ο ίδιος ο πρωταγωνιστής, που ενώ ήταν ταγμένη η καρδιά του σε μια γυναίκα για πενήντα τρία χρόνια, παράλληλα δεν είχε αφήσει θηλυκή γάτα να περάσει από εμπρός του χωρίς να βαφτίσει το μόριο του μέσα της. Ή ακόμα και το πρότυπο του γάμου που καυτηριάζεται μέσω της σχέσης Φερμίνας και Ουρμπίνο. Ένας έγγαμος βίος δηλαδή, μπορεί να είναι ευτυχισμένος και να μακροημερεύσει με αγάπη, χωρίς να προϋποθέτει πως τα δύο μέλη είναι ερωτευμένα μεταξύ τους. Όταν καταφέρνεις με πολυφορεμένο θέμα και με όχι τόσο ελκυστικούς χαρακτήρες, να δημιουργήσεις μια ιστορία τόσο ενδιαφέρουσα που σε κάνει να καταβροχθίζεις, την μία μετά την άλλη, πεντακόσιες τριάντα οκτώ σελίδες, τότε αυτεπάγγελτα το έργο σου θεωρείται αξιέπαινα αριστουργηματικό!
Πέρα και πάνω από όλα όμως, η μεγαλύτερη νίκη του Marquez, είναι πως δημιούργησε το πλέον αντιγηραντικό μυθιστόρημα που έχει γραφτεί ποτέ! Η τρίτη ηλικία μας παρουσιάζεται ορθολογικά, με όλα τα μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα που συμπαρασέρνει, χωρίς ίχνος υπερβολής προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Όλοι έχουμε υπάρξει νέοι και όλοι θα γεράσουμε. Λίγοι όμως θα καταφέρουμε να ζήσουμε τα γεράματα με τη θέληση για ζωή, που υποδόρια μας συμβουλεύει μέσα από το βιβλίο τούτο, ο Marquez. Αυτό που εν κατακλείδι μένει στον αναγνώστη, δεν είναι το που μπορεί να σε οδηγήσει ο έρωτας και τα πάθη του. Αυτό έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Αν έπρεπε να συνοψίσω σε ένα μοναδικό απόφθεγμα του βιβλίου το νόημά του, θα διάλεγα την όψιμη υποψία του καπετάνιου στην τελευταία σελίδα:
«είναι η ζωή περισσότερο από τον θάνατο εκείνη που δεν έχει όρια.»
Δαμιανός Λαουνάρος
Link για την αγορά του βιβλίου: https://bit.ly/4jaw7Jh